طبقه‌بندی شیمیایی سموم بر اساس مکانیسم اثر
سموم کشاورزی بر اساس نحوه تأثیر بر آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز در گروه‌های شیمیایی طبقه‌بندی می‌شوند. این طبقه‌بندی برای مدیریت مقاومت و تناوب مصرف سموم ضروری است. منبع: کتاب راهنمای آفت‌کش‌های ایران ۱۴۰۴
FRAC
قارچ‌کش‌ها و باکتری‌کش‌ها
Fungicide Resistance Action Committee
| کد گروه | مکانیسم اثر | خانواده‌های شیمیایی | تعداد |
|---|---|---|---|
| B | میتوز و تقسیم سلولی | MBC (متیل بنزیمیدازول کاربامات ها)، گروه 1 | 3 |
| E | سیگنال ترانسداکشن | MAP/هیستیدین کیناز (فنیل پیرولها) | 0 |
| D | سنتز ملانین در دیواره سلولی | MBI-R، MBI-D | 0 |
| E | ستیدین /MAP :E3 کیناز در سیگنال اسمتیک سیگنال ترانسداکشن | دی کاربوکسیمیدها | 3 |
| UN | ناشناخته | سیانواستامید- اکسیم | 1 |
| G | بیوسنتز استرول های غشاء سلولی | DMI (مهارکننده های دمتیلاسیون SBI:ClassI)، | 9 |
| UN | ناشناخته | فسفونات | 0 |
| A | ساخت اسید نوکلئیک | RNA پلیمراز I - فنیل آمیدها (PA)، گروه 4 | 2 |
| F5 | بیوسنتز لیپید و غشاء سلولی | گروه CAA (کربوکسیلیک اسید آمیدها) | 2 |
| F6 | جداکننده های میکروبی غشاء سلولی | میکروبی | 0 |
| G2 | بیوسنتز استرولهای غشاء سلولی، دلتا- 14 رداکتاز :G2 و دلتا- 8 به دلتا- 7 ایزومراز در بیوسنتز استرول | آمین (مورفولین ) (SBI:ClassII) | 1 |
| I1, I2 | ستز ملانین در دیواره سلولی | MBI-R(مهارکننده های ردوکتاز در بیوسنتز ملانین) MBI-D (مهارکننده های کنندههای دهیدراتاز در بیوسنتز ملانین) | 1 |
| C2 | تنفس | SDHI (بازدارنده های سوکسینات دهیدروژناز)، QoI، PP (فنیل پیرول ها) | 2 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | غیر آلی | 4 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | غیر آلی | 0 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | دی تیوکاربامات ها و وابسته های آنها | 0 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | فتالیمیدها | 0 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | کلرونیتریل ها (فتالونیتریل ها) | 0 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | سولفامید ها | 0 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | گوانیدین ها | 1 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | تریازین | 0 |
| فعالیت تماسی چند محلی | فعالیت تماسی چند محلی | کوئینون ها (آنتراکوئینون ها) | 0 |
| UN | ناشناخته | گوناگون | 1 |
| C3 | کمپلکس III : سیتوکروم bc1 (یوبیکوئینول اکسیداز) در محل Qo (ژن cyt b) | قارچ کش های گروه QoI = مهارکننده های خارجی کوئینون ها | 3 |
HRAC
علف‌کش‌ها
Herbicide Resistance Action Committee
| کد گروه | مکانیسم اثر | خانواده‌های شیمیایی | تعداد |
|---|---|---|---|
| WSSA-1 | بازدارنده استیل کوآنزیم A کربوکسیلاز (ACCase) | Aryloxyphenoxypropionates, Cyclohexanediones | 18 |
| WSSA-2 | بازدارنده استولاکتات سنتاز (ALS) | Sulfonylureas, Imidazolinones, Triazolopyrimidines, Pyrimidinylthiobenzoates | 41 |
| WSSA-5 | بازدارنده فتوسنتز در فتوسیستم II | Triazines, Triasinones, Uracils, Pyridazinones, Phenylcarbamates | 18 |
| WSSA-7 | بازدارنده فتوسنتز در فتوسیستم II | Phenylureas, Amides | 11 |
| WSSA-6 | بازدارنده فتوسنتز در فتوسیستم II | Hydroxybenzonitriles, Benzothiadiazole, Phenylpyridazine | 8 |
| WSSA-22 | منحرف کننده الکترون در فتوسیستم I | Bipyridyliums | 1 |
| WSSA-14 | بازدارنده پروتوپورفیرینوژن اکسیداز (Protox) | Diphenyl ethers, N-Phenylphthalimides, Thiadiazoles, Oxadiazoles, Triazolinones | 6 |
| WSSA-12 | بی رنگ کننده، بازدارنده بیوسنتز کاروتنوئید در مرحله فیتون دساچوراز (PDS) | Pyridazinones, Nicotinamides, Other | 3 |
| WSSA-28 | بی رنگ کننده، بازدارنده 4 هیدروکسی فنیل پیروات دی اکسیژناز (4-HPPD) | Triketones, Isoxazoles, Pyrazoles | 5 |
| WSSA-11 | بیوسنتز کاروتنوئید (محل ناشناخته) | Triazoles, Phenylureas | 2 |
| WSSA-9 | بازدارنده سنتز EPSP | Glycines | 1 |
| WSSA-10 | بازدارنده گلوتامین سنتاز | Phosphinic acids | 1 |
| WSSA-18 | بازدارنده سنتز دهیدروپتروآت (DHP) | Carbamates | 0 |
| WSSA-3 | بازدارنده ساخت میکروتوپول | Dinitroanilines, Phosphoroamidates, Pyridazines, Benzoic acids | 6 |
| WSSA-23 | بازدارنده میتوز | Carbamates | 0 |
| WSSA-15 | بازدارنده تقسیم سلولی | Chloroacetamides, Carbamates, Acetamides, Benzamides, Oxyacetamides | 15 |
| WSSA-20 | بازدارنده بیوسنتز دیواره سلولی (سلولز) | Nitriles | 1 |
| WSSA-24 | تخریب کننده غشاء | Dinitrophenols | 0 |
| WSSA-8 | بازدارنده غیر ACCase | Thiocarbamates, Phosphorodithioates, Benzofurans, Chlorocarbonic acids | 1 |
| WSSA-4 | اکسین های مصنوعی | Phenoxycarboxylic acids, Benzoic acid, Pyridine carboxylic acids, Quinoline carboxylic acids, Others | 19 |
| WSSA-19 | بازدارنده ایندول استیک اسید | Phthalamate, Semicarbazone | 0 |
| WSSA-27, 8 | ناشناخته | Others | 3 |
IRAC
حشره‌کش‌ها و کنه‌کش‌ها
Insecticide Resistance Action Committee
| کد گروه | مکانیسم اثر | خانواده‌های شیمیایی | تعداد |
|---|---|---|---|
| 1 | بازدارنده استیل کولین استراز | ارگانوفسفره، کاربامات ها | 38 |
| 10 | بازدارنده های رشد کنه ها | کلوفنترین، هگزیتیازوکس، اتوکسازول | 3 |
| 11 | مختل کننده میکروبی غشاء معده میانی حشرات | باسیلوس تورینجینسیز | 1 |
| 12 | بازدارنده های سنتز ATP در میتوکندری (بازدارنده های اکسیداتیو فسفوریلشن) | کنه کش های ارگانوتین، پروپارژیت، تترادیفون | 0 |
| 13 | بازدارنده های اکسیداتیو فسفوریلشن از طریق برهم زدن شیب غلظتی پروتون ها در غشاء | کلرفناپیر، DNOC | 1 |
| 14 | بلوکه کننده کانال گیرنده نیکوتینیک استیل کولین | کارتاپ، تری سیکلو توکسین ها | 1 |
| 15 | بازدارنده بیوسنتز کیتین (مختص پروانه ها) | بنزوئیل اوره ها، هگزافلومورون، فلوفنوکسورون، تفلوبنزورون | 9 |
| 16 | بازدارنده بیوسنتز کیتین (مختص همیپترا) | بوپروفزین | 1 |
| 17 | مختل کننده پوست اندازی در دوبالان | سیرومازین | 1 |
| 18 | مختل کننده و آگونیست دریافت کننده های اکدیسون | دی آسیل هیدرازین ها، متوکسی فنوزاید | 3 |
| 19 | آگونیست (تحریک کننده) گیرنده های اکتوپامین | آمیتراز، اکتوپامین | 0 |
| 2 | آنتاگونیست GABA در کانال های کلر پس سیناپس | ارگانوکلره ها، سیکلودین، فنیل پیرازول ها (فیپرول ها) | 16 |
| 20 | بازدارنده انتقال الکترون در میتوکندری (کمپلکس 3) | هیدرامتیلنون، اسکوئینوسل، فلواکریپیریم | 1 |
| 21 | بازدارنده انتقال الکترون در میتوکندری (کمپلکس 1) | کنه کش های METI، روتنون | 2 |
| 22 | بلوکه کننده کانال های سدیم | ایندوکساکارب | 3 |
| 23 | بازدارنده های استیل کوآنزیم A کربوکسیلاز (تاثیرگذار بر سنتز چربی و رشد و نمو) | اسپیرودیکلوفن، مشتقات تترونیک اسید و تترامیک اسید | 3 |
| 24 | بازدارنده انتقال الکترون در میتوکندری (کمپلکس 4) | فسفین | 2 |
| 25 | بازدارنده های عصبی (نحوه عمل ناشناخته) | سیانید | 2 |
| 26 | بازدارنده های آنزیم آکوئیناز | بیفنازیت، فلوواسینات | 0 |
| 27 | بازدارنده های مونواکسیژناز وابسته به P450 | سینرژیست ها | 0 |
| 28 | بازدارنده های استراز دی آمیدها | دی آمیدها | 2 |
| 3 | ترکیبات تاثیرگذار بر کانال های سدیم (برهم زننده تعادل یونی) | پیرتروئید، د.د.ت و متوکسی کلر | 15 |
| 4 | اگونیست (تحریک کننده) گیرنده های نیکوتینیک استیل کولین | نئونیکوتینوئید، نیکوتین | 7 |
| 5 | فعال کننده (آلوستریک) گیرنده های نیکوتینیک استیل کولین | اسپینوزاد، اسپینوزین ها | 1 |
| 6 | فعال کننده کانال های کلر در ناحیه پس سیناپس | آورمکتین ها و میلبمایسین ها | 5 |
| 7 | آنالوگ های هورمون جوانی (تنظیم کننده های رشد) | آنالوگ های هورمون جوانی | 2 |
| 8 | بازدارنده های غیر اختصاصی چندگانه (مولتی سایت) | پیریپروکسیفن، آلکیل هالیدها، کلروپیکرین | 1 |
| 9 | بلوکه کننده های اختصاصی تغذیه در چوب بالان | پی مروزین | 2 |
| UN | ترکیبات با نحوه عمل ناشناخته | آزادیراکتین، بنزوکسیمیت | 16 |
منبع: کتاب راهنمای آفت‌کش‌های شیمیایی و ارگانیک ایران ۱۴۰۴ — ضمائم ۳، ۴ و ۵