طبقهبندی شیمیایی سموم بر اساس مکانیسم اثر
سموم کشاورزی بر اساس نحوه تأثیر بر آفات، بیماریها و علفهای هرز در گروههای شیمیایی طبقهبندی میشوند. این طبقهبندی برای مدیریت مقاومت و تناوب مصرف سموم ضروری است. منبع: کتاب راهنمای آفتکشهای ایران ۱۴۰۴
FRAC
قارچکشها و باکتریکشها
Fungicide Resistance Action Committee
| کد گروه | مکانیسم اثر | خانوادههای شیمیایی | تعداد |
|---|---|---|---|
| A | ساخت اسید نوکلئیک | RNA پلیمراز I - فنیل آمیدها (PA)، گروه ۴ | 1 |
| B | میتوز و تقسیم سلولی | MBC (متیل بنزیمیدازول کارباماتها)، گروه ۱ | 5 |
| C | تنفس | SDHI (بازدارندههای سوکسینات دهیدروژناز)، QoI، PP (فنیل پیرولها) | 0 |
| D | سنتز ملانین در دیواره سلولی | MBI-R، MBI-D | 0 |
| E | سیگنال ترانسداکشن | MAP/هیستیدین کیناز | 0 |
| F | بیوسنتز لیپید و غشاء سلولی | فسفولیپیدها، دیکربوکسیمیدها، میکروبی غشاء | 0 |
| G | بیوسنتز استرولهای غشاء سلولی | DMI (مهارکنندههای دمتیلاسیون SBI:ClassI)، آمینها (مورفولینها SBI:ClassII) | 0 |
HRAC
علفکشها
Herbicide Resistance Action Committee
| کد گروه | مکانیسم اثر | خانوادههای شیمیایی | تعداد |
|---|---|---|---|
| WSSA-1 | بازدارنده استیل کوآنزیم A کربوکسیلاز (ACCase) | Aryloxyphenoxypropionates, Cyclohexanediones | 16 |
| WSSA-2 | بازدارنده استولاکتات سنتاز (ALS) | Sulfonylureas, Imidazolinones, Triazolopyrimidines, Pyrimidinylthiobenzoates | 35 |
| WSSA-5 | بازدارنده فتوسنتز در فتوسیستم II | Triazines, Triasinones, Uracils, Pyridazinones, Phenylcarbamates | 14 |
| WSSA-7 | بازدارنده فتوسنتز در فتوسیستم II | Phenylureas, Amides | 6 |
| WSSA-6 | بازدارنده فتوسنتز در فتوسیستم II | Hydroxybenzonitriles, Benzothiadiazole, Phenylpyridazine | 8 |
| WSSA-22 | منحرفکننده الکترون در فتوسیستم I | Bipyridyliums | 0 |
| WSSA-14 | بازدارنده پروتوپورفیرینوژن اکسیداز (Protox) | Diphenyl ethers, N-Phenylphthalimides, Thiadiazoles, Oxadiazoles, Triazolinones | 6 |
| WSSA-12 | بیرنگکننده، بازدارنده بیوسنتز کاروتنوئید در مرحله فیتون دساچوراز (PDS) | Pyridazinones, Nicotinamides, Other | 2 |
| WSSA-28 | بیرنگکننده، بازدارنده ۴ هیدروکسیفنیلپیروات دی اکسیژناز (4-HPPD) | Triketones, Isoxazoles, Pyrazoles | 5 |
| WSSA-11 | بیوسنتز کاروتنوئید (محل ناشناخته) | Triazoles, Phenylureas | 1 |
| WSSA-9 | بازدارنده سنتز EPSP | Glycines | 1 |
| WSSA-10 | بازدارنده گلوتامین سنتاز | Phosphinic acids | 1 |
| WSSA-18 | بازدارنده سنتز دهیدروپتروآت (DHP) | Carbamates | 0 |
| WSSA-3 | بازدارنده ساخت میکروتوپول | Dinitroanilines, Phosphoroamidates, Pyridazines, Benzoic acids | 5 |
| WSSA-23 | بازدارنده میتوز | Carbamates | 0 |
| WSSA-15 | بازدارنده تقسیم سلولی | Chloroacetamides, Carbamates, Acetamides, Benzamides, Oxyacetamides | 8 |
| WSSA-20 | بازدارنده بیوسنتز دیواره سلولی (سلولز) | Nitriles | 1 |
| WSSA-24 | تخریبکننده غشاء | Dinitrophenols | 0 |
| WSSA-8 | بازدارنده غیر ACCase | Thiocarbamates, Phosphorodithioates, Benzofurans, Chlorocarbonic acids | 4 |
| WSSA-4 | اکسینهای مصنوعی | Phenoxycarboxylic acids, Benzoic acid, Pyridine carboxylic acids, Quinoline carboxylic acids, Others | 17 |
| WSSA-19 | بازدارنده ایندول استیک اسید | Phthalamate, Semicarbazone | 0 |
| WSSA-27, 8 | ناشناخته | Others | 1 |
IRAC
حشرهکشها و کنهکشها
Insecticide Resistance Action Committee
| کد گروه | مکانیسم اثر | خانوادههای شیمیایی | تعداد |
|---|---|---|---|
| 1 | بازدارنده استیل کولین استراز | ارگانوفسفره، کارباماتها | 39 |
| 10 | بازدارندههای رشد کنهها | کلوفنترین، هگزیتیازوکس، اتوکسازول | 4 |
| 11 | مختلکننده میکروبی غشاء معده میانی حشرات | باسیلوس تورینجینسیز | 1 |
| 12 | بازدارندههای سنتز ATP در میتوکندری (بازدارندههای اکسیداتیو فسفوریلشن) | کنهکشهای ارگانوتین، پروپارژیت، تترادیفون | 2 |
| 13 | بازدارندههای اکسیداتیو فسفوریلشن از طریق برهم زدن شیب غلظتی پروتونها در غشاء | کلرفناپیر، DNOC | 1 |
| 14 | بلوکهکننده کانال گیرنده نیکوتینیک استیل کولین | کارتاپ، تریسیکلوتوکسینها | 1 |
| 15 | بازدارنده بیوسنتز کیتین (مختص پروانهها) | بنزوئیلاورهها، هگزافلومورون، فلوفنوکسورون، تفلوبنزورون | 7 |
| 16 | بازدارنده بیوسنتز کیتین (مختص همیپترا) | بوپروفزین | 1 |
| 17 | مختلکننده پوست اندازی در دوبالان | سیرومازین | 1 |
| 18 | مختلکننده و آگونیست دریافتکنندههای اکدیسون | دیآسیلهیدرازینها، متوکسیفنوزاید | 3 |
| 19 | آگونیست (تحریککننده) گیرندههای اکتوپامین | آمیتراز، اکتوپامین | 0 |
| 2 | آنتاگونیست GABA در کانالهای کلر پس سیناپس | ارگانوکلرهها، سیکلودین، فنیلپیرازولها (فیپرولها) | 18 |
| 20 | بازدارنده انتقال الکترون در میتوکندری (کمپلکس 3) | هیدرامتیلنون، اسکوئینوسل، فلواکریپیریم | 2 |
| 21 | بازدارنده انتقال الکترون در میتوکندری (کمپلکس 1) | کنهکشهای METI، روتنون | 3 |
| 22 | بلوکهکننده کانالهای سدیم | ایندوکساکارب | 2 |
| 23 | بازدارندههای استیل کوآنزیم A کربوکسیلاز (تاثیرگذار بر سنتز چربی و رشد و نمو) | اسپیرودیکلوفن، مشتقات تترونیک اسید و تترامیک اسید | 4 |
| 24 | بازدارنده انتقال الکترون در میتوکندری (کمپلکس 4) | فسفین | 2 |
| 25 | بازدارندههای عصبی (نحوه عمل ناشناخته) | سیانید | 2 |
| 26 | بازدارندههای آنزیم آکوئیناز | بیفنازیت، فلوواسینات | 0 |
| 27 | بازدارندههای مونواکسیژناز وابسته به P450 | سینرژیستها | 0 |
| 28 | بازدارندههای استراز دیآمیدها | دیآمیدها | 2 |
| 3 | ترکیبات تاثیرگذار بر کانالهای سدیم (برهم زننده تعادل یونی) | پیرتروئید، د.د.ت و متوکسیکلر | 11 |
| 4 | اگونیست (تحریک کننده) گیرندههای نیکوتینیک استیل کولین | نئونیکوتینوئید، نیکوتین | 10 |
| 5 | فعالکننده (آلوستریک) گیرندههای نیکوتینیک استیل کولین | اسپینوزاد، اسپینوزینها | 1 |
| 6 | فعالکننده کانالهای کلر در ناحیه پس سیناپس | آورمکتینها و میلبمایسینها | 6 |
| 7 | آنالوگهای هورمون جوانی (تنظیم کنندههای رشد) | آنالوگهای هورمون جوانی | 1 |
| 8 | بازدارندههای غیر اختصاصی چندگانه (مولتی سایت) | پیریپروکسیفن، آلکیلهالیدها، کلروپیکرین | 1 |
| 9 | بلوکهکنندههای اختصاصی تغذیه در چوببالان | پیمروزین | 2 |
| UN | ترکیبات با نحوه عمل ناشناخته | آزادیراکتین، بنزوکسیمیت | 23 |
منبع: کتاب راهنمای آفتکشهای شیمیایی و ارگانیک ایران ۱۴۰۴ — ضمائم ۳، ۴ و ۵