چرا محاسبه دقیق دوز مهم است؟
یکی از رایجترین اشتباهات کشاورزان، استفاده از دوز نادرست سموم است. دوز کم باعث عدم کنترل آفت و ایجاد مقاومت میشود و دوز زیاد باعث گیاهسوزی، آلودگی محیط و هدر رفت هزینه.
فرمول محاسبه دوز
سموم باغی (در هزار)
وقتی روی بسته سم نوشته «۰/۵ در هزار» یعنی:
۰/۵ گرم (یا سیسی) سم در هر ۱ لیتر آب
= ۵ گرم در ۱۰ لیتر
= ۵۰ گرم در ۱۰۰ لیتر (یک تانکر پشتی)
= ۵۰۰ گرم در ۱۰۰۰ لیتر (یک تانکر تراکتوری)
مثال عملی: سمپاشی پسته با ایمیداکلوپراید
فرض کنید میخواهید باغ پسته ۱۰ هکتاری را با ایمیداکلوپراید (کنفیدور SC35%) برای کنترل پسیل سمپاشی کنید:
دوز توصیهشده: ۰/۳ در هزار
حجم آب مصرفی: حدود ۱۵۰۰ لیتر در هکتار (درختان بالغ)
محاسبه: ۰/۳ × ۱۵۰۰ = ۴۵۰ گرم سم در هکتار
کل مصرف ۱۰ هکتار: ۴۵۰۰ گرم = ۴/۵ کیلوگرم
سموم مزرعهای (لیتر در هکتار)
برای محصولات زراعی مانند گندم و برنج، دوز معمولاً به صورت «لیتر یا کیلوگرم در هکتار» بیان میشود:
حجم آب: ۲۰۰-۴۰۰ لیتر در هکتار
سم را مستقیماً در تانک حل کرده و اسپری کنید
نکات کلیدی سمپاشی
زمان سمپاشی: صبح زود یا عصر — از سمپاشی در گرمای ظهر خودداری کنید
باد: سرعت باد نباید بیش از ۱۰ کیلومتر بر ساعت باشد
دوره کارنس: حداقل فاصله تا برداشت را رعایت کنید — برای هر سم متفاوت است
تناوب: از یک سم بیش از ۲ بار متوالی استفاده نکنید تا مقاومت ایجاد نشود
سموم رایج مرکبات
برای مشاهده تمام سموم مجاز مرکبات، به صفحه اختصاصی آن مراجعه کنید. سموم پرمصرف شامل:
ایمیداکلوپراید — برای شته و سفیدبالک
مانکوزب — برای بیماریهای قارچی
منبع: کتاب راهنمای آفتکشهای شیمیایی و ارگانیک ایران ۱۴۰۴ — دکتر عزیز شیخی گرجان و همکاران