چرا محاسبه دقیق دوز مهم است؟
یکی از رایج ترین اشتباهات کشاورزان، استفاده از دوز نادرست سموم است. دوز کم باعث عدم کنترل آفت و ایجاد مقاومت می شود و دوز زیاد باعث گیاه سوزی، آلودگی محیط و هدر رفت هزینه.
فرمول محاسبه دوز
سموم باغی (در هزار)
وقتی روی بسته سم نوشته «0/5 در هزار» یعنی:
0/5 گرم (یا سی سی) سم در هر 1 لیتر آب
= 5 گرم در 10 لیتر
= 50 گرم در 100 لیتر (یک تانکر پشتی)
= 500 گرم در 1000 لیتر (یک تانکر تراکتوری)
مثال عملی: سمپاشی پسته با ایمیداکلوپراید
فرض کنید می خواهید باغ پسته 10 هکتاری را با ایمیداکلوپراید (کنفیدور SC35%) برای کنترل پسیل سمپاشی کنید:
دوز توصیه شده: 0/3 در هزار
حجم آب مصرفی: حدود 1500 لیتر در هکتار (درختان بالغ)
محاسبه: 0/3 × 1500 = 450 گرم سم در هکتار
کل مصرف 10 هکتار: 4500 گرم = 4/5 کیلوگرم
سموم مزرعه ای (لیتر در هکتار)
برای محصولات زراعی مانند گندم و برنج، دوز معمولا به صورت «لیتر یا کیلوگرم در هکتار» بیان می شود:
حجم آب: 200-400 لیتر در هکتار
سم را مستقیما در تانک حل کرده و اسپری کنید
نکات کلیدی سمپاشی
زمان سمپاشی: صبح زود یا عصر — از سمپاشی در گرمای ظهر خودداری کنید
باد: سرعت باد نباید بیش از 10 کیلومتر بر ساعت باشد
دوره کارنس: حداقل فاصله تا برداشت را رعایت کنید — برای هر سم متفاوت است
تناوب: از یک سم بیش از 2 بار متوالی استفاده نکنید تا مقاومت ایجاد نشود
سموم رایج مرکبات
برای مشاهده تمام سموم مجاز مرکبات، به صفحه اختصاصی آن مراجعه کنید. سموم پرمصرف شامل:
ایمیداکلوپراید — برای شته و سفیدبالک
مانکوزب — برای بیماری های قارچی
منبع: کتاب راهنمای آفت کش های شیمیایی و ارگانیک ایران 1404 — دکتر عزیز شیخی گرجان و همکاران