آبدزدک | Gryllotalpa
Gryllotalpa gryllotalpa
محصولات مشاهده‌شده
آبدزدک یک آفت پلی فاژ بوده و به ریشه و طوقه گیاهان زراعی و نباتات زینتی حمله می کند. آبدزدک، یکی از آفات مهم خزانه برنج نیز می باشد. این آفت با نشو و نمای خود در خزانه برنج موجب آسیب جدی به نشاء و هدر رفتن آب خزانه می شود. همچنین، آبدزدک از طیف وسیعی از محصولات تغذیه می کند و با فعالیت های حرکتی خود، خاک را متخلخل می کند و هدر رفت آب را زیاد می کند. این آفت علاوه بر خسارت ذکر شده در تمام نشاءکاری ها می تواند باعث ایجاد خسارت و آسیب به نشاءها شود. در بعضی از موارد به صورت مستقیم با تغذیه از نشاءها موجب خسارت و از بین رفتن آنها می شود.
۱ توصیه سمپاشی در ۱ محصول زراعی
علائم خسارت
خسارت آبدزدک به دو طریق می باشد. از یک طرف با جویدن و قطع ریشه و طوقه گیاه باعث مرگ آن می شود. علاوه بر آن، حشره بالغ و پوره ها شب ها لانه های خود را رها می کنند و در جستجوی برگ ها و ساقه ها هستند و پس از پیدا کردن آن ها را به زیرزمین منتقل کرده و از آن مصرف می کنند. از طرف دیگر داخل مزارع با ایجاد کانال ها و دالان های زیرزمینی روی مرزها و داخل زمین موجب خارج شدن آب از دسترس گیاه می شوند. همچنین با جابجا کردن خاک اطراف ریشه ها موجب عدم تماس کامل ریشه با خاک شده و در نتیجه نشاءها پژمرده و خشک می شوند.
شکل‌شناسی
نگ عمومی بدن حشره قهوه ای مایل به خاکستری روشن و یا قهوه ای تیره است. رنگ قسمت شکمی آن روشن تر به نظر می رسد. سر این حشره به شکل بیضی و روی آن دو چشم سیاه درخشان وجود دارد. پیش قفسه سینه این حشره متورم کاملا ضخیم و بزرگ می باشد. در شمال غرب ایران دارای دو شکلی بال فصلی است. حشره کامل دارای دو جفت بال است که بال های جلویی کوتاه و قهوه ای رنگ و در موقع استراحت فقط روی سینه و کمی از قاعده شکم را می پوشانند. بال های عقبی خیلی بلند، نازک و باریک می باشند و مانند باد بزن دستی تا شده، روی بدن قرار می گیرند. طول بال ها در حالت استراحت کمی از طول شکم حشره فراتر می رود. حشره کامل در انتهای شکم دارای دو زائده بلند می باشد که طول آن ها تقریبا به اندازه شاخک ها است. پاهای جلویی خیلی قوی و بزرگ و دارای دندانه های مخصوصی هستند که برای کندن خاک و حفر دالان های زیرزمینی به کار می روند و به پاهای حفرکننده معروف هستند.
زیست‌شناسی
آبدزدک زمستان را به صورت حشره کامل یا سنین سوم و چهارم پورگی در عمق 30 تا 100 سانتی متری خاک به سر می برد. در زمستان ممکن است عمق لانه ها به بیش از یک متر برسد. در اواسط بهار پوره ها به تغذیه و فعالیت خود ادامه می دهند. در اواخر فروردین با گرم شدن هوا حشرات نر از خاک خارج شده و با ایجاد صدای مخصوص، ماده ها را برای جفت گیری دعوت می نمایند. جفت گیری داخل خاک و در شب انجام می گیرد. حشرات ماده پس از جفت گیری دالان های عمیقی حفر کرده و در انتهای آن یک محل بزرگ تری به نام لانه را آماده می کنند. داخل این لانه بقایای گیاهان از قبیل ریشه های نازک و الیاف ریشه و خاک برگ پوسیده را جمع آوری کرده و در آن جا تخم گذاری می نمایند. هر حشره ماده ممکن است تا سه لانه بسازد و تعداد تخم های بعدی که می گذارد کم تر از تعداد تخم های قبلی است. آبدزدک ماده در بهار 300 تا 400 عدد تخم در یک اتاقک زیرزمینی می گذارد. پوره ها از 10 تا 20 روز بعد از تخم بیرون می آیند و حشرات بالغ ماده دو تا سه هفته از آن ها محافظت می کنند. پوره ها شش بار پوست اندازی می کنند تا به بلوغ برسند. بالغ ها و پوره ها در طول سال در زیرزمین در تونلی گسترده زندگی می کنند. این حشره در شب، داخل خاک تونل و دالان ایجاد می کند و در روز استراحت می کند. این تونل ها برای پیدا کردن بذر و ریشه گیاهان در خاک ایجاد می شود. آبدزدک، برای زندگی کردن، خاک های مرطوب را نسبت به خاک های خشک و غرقابی ترجیح می دهد. این حشره دارای خاصیت هم خواری بوده و حشرات کامل قادرند از پوره های خود تغذیه کنند. این حشره در سال تنها یک نسل تولید می کند.
گیاهان میزبان
آبدزدک یک آفت پلی فاژ بوده و به ریشه و طوقه گیاهان زراعی و نباتات زینتی حمله می کند. این حشره جزء آفات مهمی محسوب می شود و به گیاهانی همچون غلات (برنج، گندم)، حبوبات، علف های هرز چندساله، سیب زمینی، سبزیجات، چغندر، آفتابگردان، تنباکو، کنف، کتان، توت فرنگی و نیز به ریشه انگور آسیب می رساند.
پراکنش
مدیریت تلفیقی
اقدامات کنترلی ممکن است شامل شخم عمیق پاییزی باشد. شخم زدن زمین، در از بین بردن تخم های حشره داخل لانه بسیار مؤثر می باشد. همچنین غرقاب نمودن خزانه و مزرعه موجب می شود که پوره ها زمین را ترک کرده و از خاک بیرون بیایند. سپس می توان نسبت به انهدام آن ها اقدام کرد.
استفاده از تله های گودالی برای جمع آوری آبدزدک یکی از روش های مؤثر در کنترل این آفت می باشد. برای درست کردن تله گودالی می توان از قوطی های خالی مثل قوطی کمپوت یا هر قوطی شبیه دیگر استفاده کرد. قوطی ها داخل خاک، روی مرزهای مزرعه یا خزانه در سطح زمین نصب می شوند، به طوری که لبه آن ها هم سطح با خاک یا کمی پایین تر از سطح خاک باشد. حشرات بالغ هنگام راه رفتن در سطح مزرعه، به طور اتفاقی داخل این تله ها افتاده و دیگر قادر به خروج نیستند. با سرکشی روزانه این تله ها می توان نسبت به جمع آوری و معدوم نمودن آبدزدک ها اقدام نمود.
علاوه بر پرندگان، وزغ ها و پستانداران حشره خوار، شکارگرهایی مانند عنکبوت های گرگی و سوسک های خاکزی و همچنین زنبورهای پارازیتوئید دشمنان طبیعی این آفت هستند. (Hymenoptera: Crabronidae) Larra bicolor به آبدزدک ها حمله می کنند. ماده های این زنبور روی سطح خارجی بدن آبدزدک تخم گذاری می نمایند و لاروها پس از خروج از تخم، روی بدن میزبان رشد می کنند و باعث مرگ آن ها می شوند. مگس (Diptera: Tachinidae) Ormia depleta نیز یک پارازیتوئید تخصصی آبدزدک ها است که در آمریکا انتشار دارد.